Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), kỹ năng sống là một nhóm năng lực tâm lý xã hội và giao tiếp giữa các cá nhân giúp mọi người đưa ra quyết định sáng suốt, giải quyết vấn đề, suy nghĩ chín chắn và sáng tạo, giao tiếp hiệu quả, xây dựng mối quan hệ lành mạnh, đồng cảm với người khác, đối phó và quản lý cuộc sống của họ một cách lành mạnh và có trách nhiệm.
Còn theo Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) định nghĩa kỹ năng sống là một cách tiếp cận thay đổi hành vi hoặc phát triển hành vi được thiết kế để giải quyết sự cân bằng của ba lĩnh vực: kiến thức, thái độ và kỹ năng. Định nghĩa của UNICEF dựa trên bằng chứng nghiên cứu cho thấy rằng những thay đổi trong hành vi rủi ro sẽ khó xảy ra nếu năng lực dựa trên kiến thức, trình độ và kỹ năng không được giải quyết.
Như vậy có thể thấy rằng, có nhiều nhiều quan niệm khác nhau về khái niệm kỹ năng sống, tuy nhiên theo một cách khái quát nhất ta có thể hiểu kỹ năng sống là năng lực cá nhân mà con người có được thông qua giáo dục hoặc kinh nghiệm trực tiếp, nó giúp cho con người có cách ứng xử tích cực và có hiệu quả, đáp ứng mọi biến đổi của đời sống xã hội, sống khoẻ mạnh, an toàn hơn.
Có những loại kỹ năng sống nào?
Kỹ năng sống bao gồm rất nhiều kỹ năng nhưng có thể chia thành 3 nhóm như sau:
– Nhóm kỹ năng nhận thức: Kỹ năng ra quyết định, kỹ năng tự nhận thức bản thân, kỹ năng xác định kế hoạch, kỹ năng tư duy tích cực, kỹ năng xác định mục tiêu,….
– Nhóm kỹ năng xã hội: Kỹ năng giao tiếp, kỹ năng thuyết trình, kỹ năng lắng nghe, kỹ năng từ chối, kỹ năng hợp tác, kỹ năng chia sẻ,….
– Nhóm kỹ năng quản lý bản thân: Kỹ năng quản lý cảm xúc, kỹ năng quản lý thời gian, kỹ năng ứng phó với căng thẳng,…
Vì sao phải rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ?
Cùng với việc cung cấp môi trường sống an toàn và chăm sóc, nuôi dưỡng để phát triển về thể chất, trẻ em còn cần được quan tâm giáo dục cung cấp các kiến thức và rèn luyện những kỹ năng cần thiết cho cuộc sống để có thể phát triển một cách toàn diện.
Thực tế đã chứng minh, một đứa trẻ dù thông minh, có thể học tập tiếp thu tốt các kiến thức ở trường học nhưng nếu thiếu kỹ năng sống thì vẫn không thể thích nghi, hòa nhập được với môi trường xã hội. Chính vì vậy, giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là vô cùng cần thiết và phải được tiến hành ngay từ khi càng sớm càng tốt. Việc giáo dục kỹ năng sống trang bị cho trẻ kiến thức, thái độ và kỹ năng phù hợp, từ đó hình thành cho trẻ những nhận thức, hành vi, thói quen lành mạnh, tích cực; loại bỏ những hành vi, thói quen tiêu cực trong cuộc sống; tạo cơ hội cho các em có khả năng xử lý mọi vấn đề xảy ra trong học tập và sinh hoạt hàng ngày. Rèn luyện kỹ năng sống từ khi còn nhỏ sẽ giúp cho trẻ biết cách giao tiếp và tương tác hợp lý với người khác, biết cách ứng xử đúng mực, biết cách xử lý các tình huống xảy ra bất ngờ một cách bình tĩnh và linh hoạt. Qua đó, trẻ xác định được năng lực cá nhân, phát triển năng lực tiềm ẩn của bản thân và tự tin, năng động, tự lập hơn.
Câu lạc bộ Nhà Ga Xanh rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ như thế nào?
Kỹ năng sống không phải học ngày một ngày hai mà có được, việc trang bị cho trẻ một vài cuốn sách, tham gia một vài tiết ngoại khóa hay một khóa học không thể giúp trẻ biết kỹ năng sống ngay lập tức. Do đó, trẻ cần học hỏi, trau dồi, rèn luyện liên tục trong suốt quá trình phát triển của bản thân để củng cố, hoàn thiện kỹ năng sống của mình và có thể sử dụng các kỹ năng đó có hiệu quả trong cuộc sống. Tuy nhiên, hiện nay một bộ phận phụ huynh và cơ sở giáo dục thường tiến hành giáo dục kỹ năng sống cho trẻ một cách khô khan, cứng nhắc, thiên về lý thuyết quá nhiều làm gia tăng áp lực học tập cho trẻ khiến trẻ cảm thấy mệt mỏi, nhàm chán, khó tiếp thu, khó khăn trong việc ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống.
Thấu hiểu điều đó, Dự án Nhà Ga Xanh đã tổ chức Câu lạc bộ Nhà Ga Xanh với mong muốn mang đến cho trẻ một môi trường rèn luyện kỹ năng sống thoải mái và hiệu quả nhất, đảm bảo nguyên tắc: Chuyên nghiệp – Tương tác – Trải nghiệm – Thay đổi hành vi.
Chương trình sinh hoạt, rèn luyện tại Câu lạc bộ được xây dựng phong phú, đa dạng, gần gũi, phù hợp với từng độ tuổi và được nâng cao dần theo sự phát triển tâm lý, sinh lý, nhận thức của trẻ. Dưới sự hướng dẫn của các nhân viên, giáo viên được đào tạo bài bản về giáo dục kỹ năng sống, trẻ sẽ được tham gia hoạt động Team Building lý thú để có cơ hội được tương tác nhiều hơn với bạn bè, với các hoạt náo viên và với các giáo viên. Qua đó, trẻ có dịp bộc lộ khả năng, thể hiện ý tưởng của mình, xem xét ý tưởng của người khác, được đánh giá và xem xét lại những kinh nghiệm sống của mình trước đây theo một cách nhìn nhận khác. Trẻ cũng có cơ hội được trải nghiệm đời sống xã hội thông qua các hoạt động phân vai, đóng vai, diễn kịch xử lý những tình huống có thật để vận dụng những lý thuyết đã học vào thực tiễn, phát triển những kỹ năng vốn có của bản thân một cách linh hoạt và thành thạo hơn. Kinh nghiệm có được khi trải nghiệm các tình huống đa dạng sẽ giúp trẻ dễ dàng sử dụng và điều chỉnh các kỹ năng phù hợp với điều kiện thực tế từ đó khiến trẻ trở nên năng động, tự tin hơn. Việc trải nghiệm các tình huống của cuộc sống cũng tạo điều kiện để trẻ có thể tự nhận biết được những hành vi nào là đúng, mang lại kết quả tốt, nên làm và những hành vi nào là sai, gây ra hậu quả xấu, không nên làm. Từ đó, trẻ tự định hướng lại các giá trị, thái độ, hành vi của bản thân theo hướng tích cực hơn, có thể bình tĩnh giải quyết các khó khăn trong học tập cũng như trong cuộc sống, phát triển tốt các mối quan hệ trong gia đình và ngoài xã hội.
Không giáo dục lý thuyết khô khan, cứng nhắc, không ép buộc tạo áp lực, Câu lạc bộ Nhà Ga Xanh hướng đến một môi trường giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống thân thiện, hấp dẫn và mang lại hiệu quả lâu dài cho trẻ, góp phần giảm thiểu những hành vi tiêu cực ở trẻ do tình trạng thiếu hụt kỹ năng sống gây nên hiện nay.
